Para

Ticari Bankaların Hizmet Verdiği Alanlar Nelerdir?

Ticari bankacılık ifadesi, tüm ticari bankacılık faaliyeti gösteren bankaları tanımlamaktadır. Bu bankalar mevduat toplar, kredi, kredi kartı, uluslararası bankacılık hizmetleri verir, çek-senet işlemleri vb. işlemleri yapmaktadır. Ticari bankalar müşterilerine geniş alanda hizmet vermekte ve bu hizmet alanlarını her geçen gün daha da genişletmektedirler.

Ticari bankaların en önemli özelliği mevduat toplamaları ve çek hizmeti vermeleridir. Buna bağlı olarak da ticari bankalar kaydi para yaratarak ülke ekonomisini etkilemektedirler.

Ticari bankalar ülkede uygulanan para politikalarının etkinliğini arttırır. Ülkede etkili para politikasının izlenebilmesi gelişmiş bankacılık sisteminin varlığına bağlıdır. Bankacılık sistemi geliştiği ölçüde ülkede para politikaları etkili uygulanabilmektedir. Merkez bankasının kullandığı para politikası araçları ancak gelişmiş bankacılık sisteminin olması durumunda
ekonomide etkili olabilecektir. Ticari bankalar merkez bankalarının kullandığı para politikası araçlarının piyasalarda etkili olmasına katkı sağlarlar.

Ticari bankalar halkın atıl tasarruflarını toplayıp, bunları ihtiyacı olan işletmelere kredi olarak vererek ekonominin gelişmesine katkı sağlayan kurumlardır. Bu durumları nedeniyle ticari bankaları ülke ekonomisinin can damarları olarak nitelemek yanlış olmayacaktır.

Ticari Bankaların Temel Faaliyet ve İşlevleri

Günümüz bankalarının başlıca işlevlerini dört ana grupta toplamak mümkündür.

Mevduat toplama: Ticari bankalar, kaynaklarını öz kaynaklar ve yabancı kaynaklardan olmak üzere iki temel kaynaktan sağlarlar. Üçüncü kişilere borçlanarak sağladıkları dış kaynakların içinde en önemli yeri mevduat tutmaktadır.

Kredi verme: Ticari bankalar yabancı ve öz kaynaklardan sağladıkları fonları piyasaya plase etmektedir. Ticari bankalar belli bir bedel karşılığı (faiz, komisyon vb) topladığı kaynaklarını kredi vererek ve sermaye piyasası araçları vasıtasıyla plase eder.

Bankacılık hizmetleri: Ticari bankalar yukarıda belirtilen mevduat toplama ve kredi verme işlevlerini yerine getirirken aynı zamanda müşterilerine; çek-senet işlemleri, fatura ödemeleri, havale, kiralık kasa, kredi kartı, kambiyo işlemleri, maaş ödemelerine aracılık, gibi konularda hizmet vererek gelir yaratmaya çalışırlar.

Kaydi para yaratmak: Ticari bankalar bankacılık sistemi içindeki çalışmaları sırasında kaydi para yaratırlar. Kaydi para yaratmak bankaların en önemli fonksiyonlarındandır. Kaydi para; bankaya yatırılan mevduatın kanuni karşılıklar düşüldükten sonra tekrar kredi olarak verilmesidir.

Bankaların esas işlevleri halkın elinde duran ihtiyaç fazlası parayı saklamak ve değerlendirmek amacıyla halktan toplayıp, ticaret/yatırım yapmak isteyen ancak kaynak bulamayan girişimcilere belli bir bedel karşılığında kullandırmaktır.

Yatırım Fonu Nasıl Alınır Nasıl Satılır? Yatırım Fonu Türleri

Artık gerek Türkiye’de gerekse küresel piyasalarda parayla para kazanmak eskisi kadar kolay değil. Günümüzde düşen faizler ve diğer olumsuz unsurlar yatırım yapmak isteyenleri farklı enstrümanlara yöneltiyor. Son dönemde cazip getiri miktarlarıyla yatırım fonları ön plana çıkmaya ve yatırımcılar cezbetmeye başladı. Peki yatırım fonu nasıl ve nereden alınır satılır? Yatırım fonuna alımı yapmak isteyenler için yurtiçi ve yurtdışında ne tür yatırım fonu seçenekleri mevcut?

Yatırım Fonu Nasıl Alınır Nasıl Satılır?

Yatırım fonu almak veya satmak isteyenler Türkiye’deki tüm fonlara Takasbank nezdindeki Türkiye Elektrik Fon Dağıtım Platformu’ndan (TEFAS) ulaşabiliyor. Bunun dışında yatırım fonunu satın aldıkları aracı kurumların kendi internet sitelerinden ve bu siteler üzerinden yine TEFAS’a ulaşarak işlem yapabiliyorlar.

Yatırım fonu alıp satmak için birçok platform mevcut. Yatırım fonu almak ve satmak isteyen yatırımcılar için öncelikli platformlar bankalara ve aracı kurumlara ait platformlar olarak öne çıkıyor. Banka kökenli aracı kuruluşlar ise bankalarının internet sitesi, cep şubeleri ve ATM’leri kanalıyla müşterilerine fon alım satım hizmeti sunuyor. Ancak hemen belirtelim, TEFAS sadece bir fon alım satım platformu değil. Tabii aracı kuruluşlar kendi web sitelerinden ve Kamuoyunu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden de kendi yönettikleri yatırım fonlarına ilişkin bilgileri yatırımcılarıyla paylaşıyorlar.

Yurtiçi ve Yurtdışı Yatırım Fonu Türleri

Yatırım fonu almak isteyen yatırımcılar için çeşitli seçenekler var. Yatırımcılar farklı fon seçeneklerine yatırım yaparak sermayelerini değerlendirme imkanlarına sahipler. Değişken fonlar gerek yurtiçi, gerekse yurtdışındaki tüm enstrümanlara yatırım yapıyor. Örneğin ABD borsalarından Apple hissesi de alıyor, Avrupa’dan Deutsche Bank hissesi de. Aynı portföy içinde tabii ki Türk hisse senetleri de bulunuyor. Bu arada değişken fonların en çok tercih ettiği enstrümanlar arasında özel sektör tahvili (ÖVST), Hazine bonosu, devlet tahvili, yurtdışında ihraç edilen banka ve Hazine’nin borçlanma kağıtları olan eurobond’lar da yer alıyor.

Değişken fonlar metallere de sıkça yatırım yapıyor. Altın bu fonların vazgeçilmezi olurken, gümüş, paladyum, platin de zaman zaman fonların içine dahi oluyor. Mevduat, yatırım fonları, döviz tevdiat hesapları (DTH), repo, VİOP, gelişmekte olan ülke bonoları ve hisse senetleri de kullanılan yatırım enstrümanları arasında yer alıyor.

Kredi nedir? Kredilerde Süre, Güven, Risk ve Gelir Unsurları

Kredi işlemleri bankaların temel işlevlerinden biridir. Bankalar topladıkları kaynakları işletmelere kredi olarak kullandırmaktadırlar. Bankaların aktiflerinde kredilerin yeri oldukça büyüktür. Piyasa koşulları müsait oldukça kredilerin aktifler içinde payı da yükselmektedir. Aktiflerinde kredilerin payının büyük olması, bankaların gelirlerinin büyük bölümünün de kredilerden sağlanan faiz ve komisyonlardan oluşmasını sağlamaktadır. Bankalar, kurumsal kredi, bireysel kredi, ihracat kredisi ve ithalat kredisi gibi çeşitli türlerde kredi kullandırmaktadır. Bu krediler kullandırılırken bazı kanuni sınırlamalara uyulması gerektiği gibi, bankacılıktaki genel kredi kullandırım teamülleri de bulunmaktadır. Bunların dışında her bankanın kendine özgü kredilendirme politikası ve kuralları bulunur.

KREDİ NEDİR? KREDİ UNSURLARI VE FONKSİYONLARI

Kredi kelimesi günülük dilde genellikle, itibar ve güven anlamında kullanılmaktadır. Genel olarak kredi, belli bir süre sonra ödenmek vaadiyle mal, hizmet veya satın alma gücü sağlanması şeklinde tanımlanabilir.

Bankacılık Kanunu’nunda;

“Bankalarca verilen nakdi krediler ile teminat mektupları, kontragarantiler, kefaletler, aval, ciro, kabul gibi gayrinakdi krediler ve bu niteliği haiz taahhütler, satın alınan tahvil ve benzeri sermaye piyasası araçları, tevdiatta bulunmak suretiyle ya da herhangi bir şekil ve surette verilen ödünçler, varlıkların vadeli satışından doğan alacaklar, vadesi geçmiş nakdi krediler, tahakkuk etmekle birlikte tahsil edilmemiş faizler, gayrinakdi kredilerin nakde tahvil olan bedelleri, ters repo işlemlerinden alacaklar, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri diğer sözleşmeler nedeniyle üstlenilen riskler, ortaklık payları ve Kurulca kredi olarak kabul edilen işlemler izlendikleri hesaba bakılmaksızın be kanun uygulamasında kredi sayılır”

ifadesine yer verilmiştir.

BİR KREDİNİN GENEL UNSURLARI

Kredinin süre süre (vade), risk, güven ve gelir olmak üzere 4 ana unsuru bulunuyor.

Süre: Kredilerde zaman unsuru en önemli unsurlardan biridir. Çünkü gelecek belirsizdir ve bu sebeple kredilerde süre uzadıkça risk de artmaktadır.

Güven: Kredi verilecek gerçek ya da tüzel kişinin bankanın gözünde bir saygınlığı olmalı, kendisine güvenilmelidir. Kredi veren ile kredi alan arasında güvenin olması çok önemlidir. Güven, kredilerden en önemli noktadır.

Risk: Bankacılıkta risk, ödünç verilen paranın tahsiline ve verilen garantiye konu taahhüdün yerine getirilmesine kadar meydana gelmesi olası tehlikelerin toplamıdır. Bu nedenle bankacılıkta belli bir tarihte kullandırılan kredi için risk deyimi kullanılmaktadır. Bankalar söz konusu riski en aza indirmek için kredi kullandıracakları gerçek ya da tüzel kişilerden kredi talep edenin durumuna göre, nakit, ipotek, mal rehini, üçüncü bir kişinin kefaleti gibi güvence şekilleri talep ederler.

Gelir: Bankalar, kullandırdıkları kredilerden faiz, komisyon ve benzeri gelirler sağlamaktadırlar.

KREDİNİN FONKSİYONLARI NELERDİR?

Kredinin fonksiyonları 3 ana noktadan oluşur:

– Kredi, tasarrufların atıl kalmasını önleyerek, ekonominin hareketlenmesine imkan verir, yardımcı olur.

– Kredi, girişimcilerin tasarruflarını biriktirmeyi beklemeden daha hızlı hareket etmelerine imkan sağlar.

– Kişilerin gelecekte sahip olacakları gelirleriyle yapacakları harcamaları önceden yapmalarına olanak sağlar.

Tahvil Nedir? Tahvil Çeşitleri, Avantajları, Kazançlar

Tahvil, borç alan tarafın borç veren kişiye verdiği bir söz olarak düşünülebilir. Borcu alan taraf, tahvili basan şirkettir. Borcu veren ise tahvili alan yatırımcıdır. Tahvilin temel özellikleri şunlardır:

  • Tahvilin süresi dolduğunda anapara yatırımcıya geri verilir.
  • Tahvilin süresi dalana kadar belirli aralıklarda, yatırımcıya anapara üzerinden faiz ödemeleri yapılır. Bu faiz ödemeleri genelde sabit, söz gelimi yıllık %5’tir. Bu sabit ödemelerden dolayı tahvillere sabit faizli veya sabit gelirli tahvil denir.

Tahvil Nedir?

Anapara ve faiz ödemelerinin yanında tahvilin ayrıca bir fiyatı vardır. Neredeyse tüm tahvillerin basılış fiyatı 100,00 kabul edilir. Basımdan sonra tahvilin fiyatı yükselebilir veya azalabilir. Bir tahvilin 85,00 veya 115,00’den takas edilmesi gayet doğaldır. Bunun nedeni menkul değerler borsasındaki hisselerle tamamen aynı şekilde alınıp satılmasıdır. Ömrü boyunca oynamalar gösterse de vadesi dolduğunda neredeyse istisnasız olarak yine 100,00’den geri alınacaktır. Tahvilin son özelliği getirisi, yani getireceği faiz oranıdır ki bu da fiyatına bağlıdır.

Tahvilin Avantaj ve Dezavantajları

Faiz ödemeleri tahvili piyasaya süren tarafından yatırımcıya ödenir. Faizin oranı piyasaya sürenlerin güvenilirliğine, tahvilin süresine ve aynı zamanda günün ekonomik koşullarına bağlıdır.

Bir tahvilin faiz oranına kuponu denir ve genelde yıllık ve yarı yıllık olarak ödenir. Örneğin %5.625’ten 10.000 dolarlık bir tahvil, vadesi boyunca yatırımcıya her yıl 562 dolar getirir. Tahvilin piyasadaki fiyatı ya da getirisi ne olursa olsun bu miktar değişmez. Bu örnekte, eğer ödemeler her 6 ayda bir yapılıyor olsaydı miktar 281 dolar olurdu.

Tahvil Kazançları ve Enflasyon

Tahvil dünyasının büyük ikilemi faiz oranları yani merkez bankası faiz oranları ve enflasyon arasındadır. Diğer tüm yatırımlar gibi tahviller de yatırımcının başka seçeneklerden elde edeceği kazançla rekabet etmek zorundadır. Bu yüzden merkez bankası faiz oranları düşük olduğunda, tahviller parayı mevduata yatırmaktan daha iyi getiri sağlayacak demektir. Fakat merkez bankasının faiz oranları yüksekse elinde parası olan tahvil almak yerine genelde parayı banka hesabına yatırmayı tercih eder.

Benzer şekilde enflasyon paranın gerçek değerini yani satın alma gücünü düşürür. Eğer enflasyon yükselirse yatırımcılar paralarına karşılık daha yüksek getiri talep eder. Tahvillerin faiz ve geri ödeme değerleri sabit olduğundan, enflasyonun yüksek olması durumunda tahvillere yatırılan para hızla eriyebilir. Bu durumda yatırımcılar daha yüksek getiri talep ederler ki bu da tahvil fiyatlarının düşmesi demektir.

Tahvillerde Süre ve Vade

Neredeyse tüm tahvillerde bir sonlanma süresi yani vade vardır. Bu tarih gelice tahvili basan taraf anaparayı geri ödemek durumundadır. Vadeler tahvilden tahvile büyük değişiklik gösterir, bazıları 6 ayda dolarken bazılarının vadesi 30 yılı bulabilir. Tahvilin dolum tarihi yaklaştıkça ödenmeme riski gittikçe azaldığından fiyatı da 100,00 olan çıkış fiyatına yaklaşır.

Tahvil Çeşitleri

Her biri farklı getiri ve riskte pek çok farklı tahvil türü vardır. En alt kategoride güvenli olduğu kabul edilen ama getirisi düşük devlet tahvilleri bulunur. En tepedeyse çok daha yüksek risk içeren ama potansiyel getirisi de ona göre daha iyi olan yüksek getirili tahviller yer alır.

Kredi Marjı: Kredi marjı, farklı şirket veya ülke tahvillerinin getirilerindeki farklılıkların belirli bir ölçüte göre tanımlanmasında kullanılır. Bu ölçüt genelde 10 yıllık devlet tahvilidir. Marj, taban puanlarıyla ölçülür ve aynı vadeli güvenli devlet tahvillerine oranla algılanan riske bağlı olarak genişler veya daralırlar.

Taban Puanı: Pek çok menkul değer, oran ve kredi marjı, çok küçük genelde on bindelik oynamalarla hareket eder. Bunlara taban puanı denir. Bir taban puanı %0,01’e eşittir. Dolayısıyla 100 taban puanı %1’e eşittir.

Sigorta Risk Değerlendirmesi ve Felaket Modellemesi

Sigorta pazarının konusu risktir. Bu risk bir insanın hayatını kaybetmesi olsun, bir geminin batması, eve hırsız girmesi veya bir bavulun kaybolması olsun, sonuçta sigorta pazarında ölçülüp tartılacak, kağıda dökülecek ve alınıp satılacaktır. Pazarın üzerinde döndüğü sayılar, bu olayların veya sayısız başkasının gerçekleşme olasılığı, risk miktarı ve ödenmesi gereken tazminattır.

Sigorta Nedir?

Sigorta sözleşmeleri ya da daha bilinen adıyla poliçeleri, sigorta piyasasındaki asıl kağıttır; sigortacıların işi bu tür poliçeleri hazırlamak ve bir bedel karşılığı bunları garanti altına almaktır. Bu bedellerle kendileri de yatırım yapabileceği için sigorta şirketleri de dünyanın en büyük yatırımcıları ve fon yöneticileri arasında yer alır.

Risk Değerlendirmesi

Riskleri değerlendirme ve sigorta bedelini hesaplama yöntemleri oldukça karmaşık tahmin modelleriyle çalışan sigorta uzmanlarının alanıdır. Belirli bir tehlikeye karşı bir sigorta talebi geldiğinde, sigorta uzmanları riskin sıklığına, ciddiyetine ve geçmişteki örneklerine bakar. Ardından riskin şu anki değerini hesaplayarak fiyatlandırma yaparlar.

Yaşamsal ve Yaşamsa Olmayan Sigortalar

Sigorta pazarı temel olarak ikiye ayrılır: Yaşamsal olan ve yaşamsal olmayan sigortalar. İlki yaşam poliçeleri, emeklilik ve yıllık ödeneklerle ilgilenirken ikincisi seyahat, taşımacılık, emlak, kredi ve iş hayatıyla ilgili çeşit çeşit sigortaları içeriri.

Sigortacılıkta Felaket Modellemesi

Büyük felaket riskleri sigortacıların uykularını kaçırır. Deprem, hortum veya sel gibi doğal felaketler olsun ya da savaş veya terörizm olsun, yüzbinlerce kişinin bir anda sigortalarının karşılanmasını talep etmesi sigorta pazarını batırabilir. Bu yüzden potansiyel riskleri hesaplayabilmek için meteoroloji ve sismoloji gibi alanları da içine alan gelişmiş bilgisayar simülasyonlarına milyonlarca dolar harcanır. Sigortaların bu alanının tartışma ve davalara konu olması kaçınılmazdır. New York’taki 9/11 Dünya Ticaret Merkezi saldırıları gibi terör olayları sonucunda emlak sahiplerinin devasa miktarlardaki sigorta taleplerini karşılamak yıllar almıştır. Dünya Ticaret Merkezi’ne yapılan terör saldırısının, dünya sigorta piyasasına verdiği zararın yaklaşık olarak 40 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

Son Baskı