Uluslararası Ticaret

Damping nedir? Uluslararası Ticarette Damping Türleri

Ticaret engelleri dampinglerin sonucu olabilir. Damping bir malın düşük maliyetle veya ulusal ekonomiye göre yurtdışına daha düşük fiyattan ihracatıdır. Diğer bir deyişle uluslararası fiyat farklılaşmasıdır. Dampingi sürekli, yıkıcı ve arada bir yapılan olmak üzere 3 gruba ayırmak mümkün.

Uluslararası Ticarette Damping Türleri

Sürekli dampinge uluslararası fiyat farklılaşması da denir. Sürekli dampingde üreticilerin sürekli rekabet içinde oldukları uluslararası piyasa göre ulusal pazarda mallarını en yüksek fiyattan satarak maliyetlerini ulusal pazarda finanse ettirerek uluslararası piyasada mallarını düşük fiyattan satarak güçlü konuma gelirler.

Ticaret engelleri, tarifeler ve taşıma maliyetleri nedeniyle ulusal piyasalar ile uluslararası piyasaların birbirinden kopuk olması, monopolistik yapıda olan firmaların karlarının artmasına yol açar. Çünkü bir malın talebinin fiyat elastikiyeti ulusal piyasaya göre uluslararası piyasada daha elastiktir. Aynı zamanda ulusal tüketicinin yüksek fiyattan malı satın alması monopolistik karını maksimize eder.

Yıkıcı damping, rekabetin yetersiz olduğu method olarak ifade edilir. Uluslararası piyasada monopol gücü elde edebilmek için yabancı üreticilerin piyasa dışında kalmalarını sağlamak amacıyla, yani pazar paylarını elimine edebilmek için, bir malı maliyetinin altında veya çok düşük bir fiyattan satılması durumudur ve geçici olarak yapılır.

Arada bir yapılan damping ise, bir malın maliyetin altında veya düşük fiyattan satılmasıdır. Üretim fazlalıkları oluştuğu zaman fazlalıkları eritmek için arada bir uygulanan bir yöntemdir.

Uluslararası piyasanın rekabetinden ulusal sanayileri korumak için yıkıcı dampinge zıt ticaret kısıtlaması uygulanır. Bu kısıtlamalar genellikle fiyat farklılıklarını düzenleyen anti damping vergiler biçiminde olur. Bununla beraber, damping biçimi belirlemek zordur ve ulusal üreticileri damping uygulamalarına karşı korumak gerekir.

Ticaret Haddi Nedir? Ticaret Haddinin Oluşumu

İki ülkeli ve iki mallı bir dünyada bir ülkenin ticaret haddi, ihraç malının fiyatını, ithal malının fiyatına oranı olarak tanımlanır.

Gerçek bir dünyada 1’den fazla, yani n sayıda, mal olduğu için bir ülkenin ticaret haddini ihraç malının fiyat endeksini ithal malının fiyat endeksine oranı olarak tanımlarız. Ticaret haddi ticaretin bir yüzdesi olarak ifade edildiği için elde edilen oranı yüz ile çarparak ticaret haddini elde ederiz.

Örneğin, X malının ihraç malı, Y malının ithal malı olduğunu kabul edelim. Bu X ve Y malına sahip ülkenin ticaret haddini yazarsak Px/Py olarak ifade edilir. Buradaki Px, X malının fiyat endeksini, Py ise Y malının fiyat endeksini temsil eder.

Ticaret Haddinin Oluşumu

Ricardo’ya göre bir malın yurtiçi üretim maliyeti denge ticaret haddinin sınırını belirler. Uluslararası denge fiyatı, belirlenen bu sınırlar arasında oluşur. Yani uluslararası denge fiyatı, ticaret yapan ülkelerin iç fiyat sınırları arasında oluşur. Ancak Ricardo, bu sınırlar arasındaki uluslararası denge fiyatı, ticaret haddinin hangi düzeyde oluşacağını açıklamada yetersiz kalır. Uluslararası denge fiyatını arz teorilerine göre açıklamak mümkün değildir. Çünkü ticaret hadleri talep koşullarına bağlıdır. Arz ve talebin birlikte analizi ile ticaret hadleri belirlenir.

İki ülkenin olduğu iki malın üretildiği ve üretimde sabit maliyetin geçerli olduğu ekonomide ticaret hadlerinin oluşumunu bu varsayımlar çerçevesinde açıklayalım:

Türkiye ve Amerika’nın örnek olarak alınan ülkeler olduğunu kabul edelim. Türkiye’nin buğday üretiminde uzmanlaştığını, buna karşılık Amerika’nın kumaş üretiminde uzmanlaştığını kabul edelim. Malların iç maliyetleri:

Türkiye > 1 buğday = ½ kumaş
Amerika > 1 buğday = 2 kumaş

Bu durumda Türkiye 1 birim buğday ihracatı karşılığında ½ birim kumaş almaktadır. Çünkü iç maliyet doğrusu bu ülkenin karlı ticaret alanının sınırını belirlemektedir. Benzer biçimde, Amerika 2 birim kumaş karşılığında 1 birim buğday almaktadır.

Dünya piyasalarında ticaret hadlerinin oluşumu, ticarete konu olan malın arz ve talep edilen miktarları yanı sıra, ulusal fiyatları ticaret hadlerinin belirlenmesinde kullanılır. Diğer bir değişle teklif eğrileri analizi uluslararası nispi mal fiyatlarının oluşumunu açıklar.

denge ticaret haddi |

Uluslararası ticarette Heckscher-Ohlin kuramı nedir?

Heckscher-Ohlin kuramına göre bir ülke sınırları içinde hangi üretim faktörüne bol olarak sahip ise, o üretim faktörünün yoğun olarak kullanıldığı malın üretiminde uzmanlaşacak ve uzmanlaşılan bu mal ihracata konu mal olacak, yani ihraç edilecektir. Buna karşılık kıt üretim faktörünün kullanıldığı malın üretiminden vazgeçilecektir ve bu mal diğer ülkelerden ithal edilecektir.

Kısacası nispi olarak sermaye faktörü bakımından zengin bir ülke, sermaye yoğun malı üretir ve ihraç eder ve nispi olarak kıt olan emek yoğun malı ithal eder.

Heckscher-Ohlin kuramına göre 2. Ülke (x) malını üretir ve ihraç eder. Çünkü (x) malı emek yoğun bir maldır ve emek 2. Ülkede nispi olarak ucuz ve bol bir üretim faktörüdür. Diğer taraftan 1. Ülke (y) malını üretir ve ihraç eder. Çünkü (y) malı sermaye yoğun bir maldır ve sermaye 1. ülkede nispi olarak bol ve ucuz bir üretim faktörüdür. Nispi mal fiyatlarındaki farklılıklar olası bütün sebepler için geçerlidir ve ülkeler arasında karşılaştırmalı üstünlük sağlar.

Heckscher-Ohlin kuramı, uluslararası ticarette ülkeler arasında karşılaştırmalı üstünlüğü belirleyen nispi faktör yoğunluğu veya faktör donatımı teorisi olarak ifade edilir. Her bir ülke nispi olarak ucuz ve bol olan faktörün üretiminde yoğun olarak kullanıldığı malı üretir ve ihraç eder ve de nispi olarak kıt ve pahalı olan faktörün yoğun olarak kullanıldığı malı ithal eder.

Böylece Heckscher-Ohlin kuramı, varsayımlarına göre daha çok karşılaştırmalı üstünlükler kuramının açıklamasını yapar. Heckscher-Ohlin kuramının tezi nispi faktör bolluğu ve nispi faktör fiyatlarındaki farklılık ülkeler arasındaki mal fiyatlarındaki farklılığa sebep olur ve bu da ülkeler arasında ticaretin gerçekleşmesine yol açar. Yani nispi mal ve faktör fiyatlarındaki bu farklılık ülkeler arasında mutlak faktör ve mal fiyatları farklılığına dönüşür. Ülkeler arasındaki mutlak mal fiyatlarındaki farklılık ülkelerin birbiriyle ticaret yapmalarının önemli sebebidir.

Son Baskı